تزریق پی آر پی برای درمان بیماری‌های آرتروز مفاصل، پارگی و التهاب تاندون‌ها و لیگامنت ها، زخم‌های مزمن دیابتی، بازسازی اسکار سوختگی پوست با اسید و آتش، بازسازی اسکار آکنه، لکه های پوستی، جوان‌سازی پوست

خلاصه

استفاده از پلاسمای با پلاکت غنی شده یا پی آر پی در پزشکی در دنیا رو به رشد بوده و از محبوبیت روز افزون برخوردار شده است. استفاده از این روش درمانی مبتنی بر بیولوژی پلاکت‌‌ ها و فاکتورهای رشد موجود در پلاکت‌ها است که بنیان مراحل التیام و ترمیم طبیعی بافت پس از جراحت می باشد.

مقدمه

استفاده از پی آر پی در درمان بیماران در طی چند سال اخیر از رشد زیادی برخوردار بوده است. از ابتدای کاربرد آن در کلینیک به وسیله Ferrari و همکارانش در زمینه جراحی کاردیوتوراسیک در سال ۱۹۸۷، نشان داده شده است که این روش در بسیاری از موارد دیگر در پزشکی نیز مانند جراحی های زیبایی، جراحی فک و صورت، گوش و حلق و بینی، جراحی اعصاب، دندانپزشکی، مجاری ادرار، التیام زخم و چشم پزشکی موثر بوده است و از جمله موارد کاربردهای آن می باشد. اگرچه کاربرد prp در زمینه عضلات و استخوان برای تندونوسیس و تندونیت در دهه ۱۹۹۰ شروع شده و اخبار آن در رسانه ها باعث گرایش سریع بیماران در انتخاب این درمان شده است.

بیولوژی پایه پلاکت‌ها

خون متشکل از گلبول های قرمز، گلبول های سفید، پلاسما و پلاکت ها است. پلاکت ها دارای دوره عمر ۷ الی ۱۰ روز می باشند و در ناحیه مجروح تجمع می یابند. پلاکت‌ها مسئول انعقاد خون، ساخت بافت های پیوندی جدید، و رگ زائی مجدد در آن می باشند. مکانیسم طبیعی بازسازی در بدن انسان متکی بر توانایی ناشی از غلظت پلاکتی و گلبول‌های سفید درون خون منعقد شده در ناحیه مجروح می باشد که حاصل آن پاسخ کنترل‌شده التهابی است که پس از آن پاسخ کنترل شده ترمیمی اتفاق می افتد. پاسخ ترمیمی التیام به وسیله پلاکت‌ها، گلبول های سفید، آزادسازی زمان‌بندی شده فاکتورهای رشد، سلول های بنیادی جاری و حمایت های بازسازی بافتی راهبردی می‌شود.

فعال سازی پلاکت ها

فعال سازی پلاکت ها در محل جراحت بافتی برای موفقیت آمیز بودن پی آرپی الزامیست. با فعال سازی پلاکت ها امکان آزادسازی موفقیت‌آمیز محتوای گرانیول های پلاکتی فراهم شده و سلسله وقایع رشد و حفظ کلاژن نرمال فراهم می گردد. فرایند ترمیم کلاژن را می‌توان به سه فاز مستقل از هم تقسیم کرد.سه مرحله حیاتی ترمیم بافتی شامل اینفلامیشن، پرولیفریشن و ری مدلینگ است. تمامی این سه مرحله برای دستیابی به عملکرد طبیعی بافتی مورد نیاز خواهد بود. ازلحظه فعال سازی پلاکت ها فاز اینفلامیشن آغاز شده و می تواند تا سه روز دوام داشته باشد. در طی این مرحله آغازین است که تمامی فاکتورهای مهم رشد آزاد می شود. بعد از فاز اینفلامیشن، فیبروبلاست ها به محل جراحت جاری می شود که مشخصه آغاز فاز پرولیفریشن در روند التیام است. این فاز می تواند تا هفته ها ادامه داشته باشد که در طی آن فیبروبلاست ها تمایز یافته و رگ زائی جدید اتفاق می افتد. مرحله پایانی ترمیم، فاز ری مدلینگ است که در طی آن کلاژن های تشکیل شده اولیه بالغ شده و مقاوم می گردند. این مرحله می‌تواند تا یک سال ادامه یافته و در نهایت کامل شود.

ایمنی و موارد احتیاط استفاده از پی آر پی

نشان داده شده است تسریع در التیام طبیعی بیماران با استفاده از پیاپی دارای ماهیت ایمن و عاری از خطر است. گرافت های پی آر پی از خون اتولوگوس بیماران در زمان درمان گرفته می شود. هرگونه آلرژی بالقوه ناشی از مواد افزودنی مانند بی حس کننده های موضعی که برای آرامش بیماران در زمان تزریق استفاده می‌شود را می توان با بررسی های اولیه در زمینه بروز واکنش های آلرژیک به صفر رساند. ماهیت اتولوگوس نمونه ها خود به عنوان عامل مهم در عدم انتقال بیماری خواهد بود. استفاده از گرافت های پی آر پی در شرایط استریل انجام می گیرد و تحت این شرایط احتمال بروز عفونت مانند سایر موارد تزریقی جدی خواهد بود (۱ به ۵۰۰۰۰). همچنین نشان داده شده است که حضور گلبول های سفید در گرافت های پی آر پی باکتریوسید بوده و به ویژه بر روی استافیلوکوکوس ارئوس و ایی کلای موثر می باشد. مطالعات بر روی پی آر پی اتولوگوس نشان داده است که هیچ‌گونه اثر کار سینوژنیک ندارد.

همانند سایر روش‌های تزریق با سوزن هدایت شده، احتمال سوراخ شدن ارگان تو خالی وجود خواهد داشت. این خطر زمانی که پزشک از مهارت لازم برخوردار بوده و از روش رادیولوژیک یا سی‌تی استفاده نماید به حداقل خواهد رسید. با استفاده از تکنیک های خاص می توان از جایگزینی صحیح گرافت پی آر پی در محل مورد نظر نیز ز اطمینان بیشتری حاصل کرد.

شایع ترین شکایت بیماران و مهمترین عامل بازدارنده از استفاده پی آر پی ماهیت نسبتاً دردناک آن است. تزریق پی آر پی می تواند در حین تزریق و نیز در طی فاز اینفلامیشن با درد همراه باشد. درد هنگام تزریق را می توان با استفاده از داروهای بی حس کننده موضعی به حداقل رساند. ناراحتی بیمار بعد از تزریق را می‌توان با استفاده از مسکن (غیر از ضد التهاب های غیر استروئیدی) معمولاً از خانواده داروهای نارکوتیک تخفیف داد.

بسیاری از بیماران دچار ترس از سوزن یا هر نوع جراحی سطحی هستند. این اضطراب را می‌توان با استفاده از داروهای انگزیولایتیک خوراکی  یا سدیشن با احتیاط قبل از آغاز درمان به حداقل رساند. تصمیم گیری باید بر مبنای تجهیزات موسسه‌ای که کار در آن انجام می گیرد انجام شود و نیز باید پزشک و بیمار از آرامش لازم برای انجام کار برخوردار باشند. باید به ترس بیمار طی انجام کار دقت و توجه لازم شود و به نحو مناسب درمان شود تا خطر بروز مشکلات ناشی از ترس به هیچ وجه وجود نداشته باشد.

موارد منع مصرف گرافت پی آر پی شامل سپتی سمی، ترومبوسیتوپنی (شمارش پلاکت کمتر از ۱۰۵ میلیون در میکرولیتر) سندروم نقص عملکرد پلاکتی، هیپوفیبرینوجمیا، سابقه تزریق کورتیکو استروئیدها در طی دو هفته قبل، استفاده روتین از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی در طی ۴۸ ساعت قبل، تب و بیماری یا سابقه اخیر آن، عوارض پوستی یا راش جلدی در ناحیه تزریق، سابقه ابتلا به تومور فعال، سرطان یا وضعیت متاستاتیک، آنمی یا عفونت فعال ناشی از سودوموناس، انتروکوکوس یا کلبسیلا است.

گرافت های پی آر پی و پزشکی عضلات و استخوان ها

گرایش سریع به پی آر پی به موفقیت های به دست آمده از آن منجر به استفاده گسترده این تکنیک در درمان شده است است. با توجه به این مسئله حائز اهمیت است که پزشکان و کلیه متخصصینی که پی آر پی را به اجرا درمی آورند باید الزاما تعلیمات مربوطه برای اجرا گذاشتن صحیح تکنیک جداسازی پلاسما با پلاکت تغلیظ شده را دریافت کرده باشند. پزشکان باید علوم پایه بیولوژی سلولی مربوط به علم پی آر پی را به خوبی درک کرده و به تفاوت‌های قابل توجه آن با سایر درمان های معمول وقوف کامل داشته باشند. همچنین زمان مورد نیاز برای تعلیم و کسب مهارت در تزریق تحت رادیولوژی و اطمینان کامل از جایگذاری صحیح گرافت پی آر پی از طریق پرکاتینیوس را نباید کم اهمیت تلقی نمایند. لازم به ذکر مجدد است که قرار دادن دقیق گرافت پی آر پی در محل ضایعه برای دستیابی به اثر درمانی مناسب دارای اهمیت حیاتی است. مانند سایر رژیم های درمانی نوین دیگر تکیه زیادی بر اعتماد بیماران با فهم علل زمینه ای این جراحی وجود دارد و به دنبال آن می‌توان به عنوان روش درمانی در بیماران به کار گرفته شود.

جایگاه پی آر پی در کلینیک

برای مدت ۲۰ سال است که ایمن و موثر بودن استفاده از پی آر پی در مطالعات انسان و حیوان نشان داده شده است. در مطالعات به عمل آمده روی حیوان اثربخشی پی آرپی در درمان صدمات تاندون، لیگامنت، عضلات، استخوان و غضروف ها و پوست نشان داده شده است. همانند سایر روش های درمانی نوین بسیاری از شواهد و مستندات از استفاده از پی آر پی در انسان به صورت مورد به مورد وجود دارد. در پی آر پی انجام شده توسط دکتر تیت و همکارانش برای صدمات تاندون، لیگامنت، عضلات، استخوان و اعصاب موفقیت بسیار زیادی در کاهش درد و بازیافت فعالیت طبیعی در بیماران همراه بوده است.

از موارد دیگر پی آر پی در درمان تاندون آشیل توسط سانچز و همکارانش استفاده شده است. در این بررسی تعداد ۱۲ نفر از ورزشکاران مبتلا به پارگی کامل تاندون آشیل تحت جراحی قرار گرفتند و گروهی که با پی آر پی درمان شده از نظر آماری دارای نتایج بهبود قابل ملاحظه از نظر کوتاه بودن زمان بهبودی و بازیافت عملکرد عضوی بودند در مطالعات تکمیلی سانچز با استفاده از ایجاد سوچر اقدام به درمان تاندون آشیل با پی آر پی و بدون آن نمود. گروه درمان شده با پی آر پی در بازیافت حرکت کامل عضوی، سرعت بهبود و عدم بروز هر گونه مشکلات جراحتی نسبت به گروه دیگر بودند.

در بررسی به عمل آمده تندونوسیس در بیماران با درد بازو توسط میشرا و همکارانش برای ۲۰ نفر از بیماران مبتلا به درد مزمن ناشی از لترال اپی کوندیلی سیس برای مدت میانگین ۲۵ ماه که اقدام جراحی نیز موفقیت آمیز نبوده است. در درمان با پی آر پی به این شکل عمل شده است که تعداد ۱۵ نفر از این بیماران به صورت اتفاقی انتخاب شده و با پی آر پی تزریق شدند. پنج نفر باقیمانده با بی حس کننده موضعی تزریق شدند. در مطالعات نهایی به عمل آمده نزدیک به ۹۵ درصد بهبود در احساس‌درد گزارش شده است و ۹۴ درصد این افراد به کار عادی خود بازگشتند.

در سال ۲۰۰۴ بارنت و همکارانش در بررسی که در درمان بیماران مبتلا به پلانتار فاشیتیس با پی آر پی انجام دادند با آزمایش سونوگرافی روی عضلات و استخوان نتایج خود محقق کرده‌اند. در این بررسی تعداد ۹ نفر از بیماران مبتلا به پلانتار فاشیتیس تحت درمان با تزریق پی آر پی قرار گرفتند. در این بیماران علائم ضخیم و هیپوکوئید فاشیای پلانتار محرز شده بود. در اجرای برنامه پی آر پی با کمک اولتراسوند گرافت پی آر پی داخل باندهای مدیال و سانترال فاشیای پلانتار تزریق شد. ۶ نفر از ۹ بیمار با از بین رفتن کامل درد در طی دو ماه یک نفر از سه نفر باقی مانده نیاز به تزریق مجدد پی آر پی پیدا کرد که در نهایت باز بین رفتن علائم سمپتوماتیک همراه بود. در پیگیری های بعدی فاشیای پلانتار تمامی ۹ نفر بیمار تماماً با علائم بهبود در بررسی سونوگرافی و وضعیت ظاهری فاشیا گزارش شده ‌اند. که از این بین میزان ۷۹٪ بیماران به طور کامل بدون درد یکی از آنها نیاز به پی آر پی دوم برای از بین رفتن کامل درد پیدا کرد.

در بررسی به عمل آمده توسط اسکارپون و همکارانش در بیمارانی که مبتلا به پارگی نسبی در ضخامت تاندون روتاتور کاف بدون تنگ‌ شدن مفصل آکرومیکلاویکولار شده بودند در سال ۲۰۰۴ انجام گرفته است؛ این بیماران در دریافت پاسخ با روش‌های معمول درمان مانند استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، فیزیوتراپی، تزریق استروئید شکست خورده بودند. تعداد ۱۲ نفر از ۱۴ نفر تحت بررسی با کاهش درد قابل ملاحظه آماری (با استفاده از دو میزان درد سنجی مستقل) بازیافت توانایی و مقاومت ورزشی در طی هشت هفته از درمان با پی آر پی را نشان داده اند.

سایر موارد استفاده از پی آر پی در بافت‌های نرم شامل پارگی حاد و مزمن عضلات بوده است که در مطالعات به عمل آمده توسط سانچز بر روی ۲۰ نفر از ورزشکاران مبتلا به پارگی عضله ایتنترا- سابستنس کوچک استفاده از پی آر پی تحت اولتراسوند نشان داده شده است که بیماران با سرعت دو برابر درمان های معمول بهبود یافته اند.

استفاده از پی آر پی در حین جراحی نیز از محبوبیت برخوردار شده است؛ در بررسی به عمل آمده توسط هیی و همکارانش روی بیماران در فیوژن ترانس فورامینال لومبار اینتربادی به روش دستگاهی ۲۳ نفر بیمار به صورت اتفاقی پی آر پی انجام گرفته است و نتایج نشان می دهد که بهبود استخوانی در گروه دریافت کننده پی آر پی تسریع شده است.

گاردنر در مطالعات استفاده از پی آر پی بر روی بیماران آرتروپلاستی کامل زانو که از ژل پی آر پی حین عمل برای آن‌ها استفاده شده است از خونریزی کمتر بهبود ROM و نیاز کمتر به داروهای ضد درد نارکوتیک گزارش شده است.

در مطالعه اورت و همکارانش در تعویض کامل زانو در ۱۶۰ بیمار که تعداد ۸۵ نفر از آن‌ها با پی آر پی درمان شده بودند از مشکلات کمتر  زخم بعد از جراحی کاهش در نیاز به انتقال خون و عفونت کمتر بعد از جراحی داشته اند.

 

دکتر سعید ثناگوی

متخصص طب فیزیکی و توانبخشی- الکترومیوگرافی

فارغ التحصیل از دانشگاه کلن _ آلمان

نظام پزشکی ۱۲۹۴۰۷

آیا سوالی دارید؟

برای سوالات و تعیین وقت تماس بگیرید

02122895407

02122895408

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

فهرست